ŚWIĘTEGO DUCHA

Wizyta Jego Eminencji Wielce Błogosławionego Teodora II

W dniach 19-24 września br., w Polskim Autokefalicznym Kościele Prawosławnym, przebywać będzie Jego Eminencja Wielce Błogosławiony Teodor II, Papież i Patriarcha Aleksandrii i całej Afryki.

JE Wielce Błogosławiony Teodor II podczas swojej wizyty będzie uczestniczyć
w uroczystościach poświęconych XXVI rocznicy przeniesienia relikwii
Św. Młodzieńca Męcz. Gabriela z Grodna do Białegostoku
. Dnia 21 września
wraz z JE Wielce Błogosławionym Sawą, Metropolitą Warszawskim i Całej Polski
oprawi Całonocne czuwanie w katedrze Św. Mikołaja. Dzień później będzie także współcelebrować Boską Liturgię w dniu wspomnienia Patrona dzieci i młodzieży.

W sobotę 22 września planowana jest także wizyta w białostockich parafiach, w tym w naszej. Delegacja Cerkwi Aleksandryjskiej na czele z Patriarchą Teodorem zaszczyci swoją obecnością parafię Św. Ducha około godziny 16:00 (planowana godzina przybycia 15:45).

Serdecznie zapraszamy do uczestnictwa w powitaniu Papieża i Patriarchy Aleksandryjskiego !

 

Poniżej prezentujemy krótki rys historyczny Patriarchatu Aleksandryjskiego oraz biografię Jego Eminencji.

Początki chrześcijaństwa w Aleksandrii związane są z postacią św. apostoła i ewangelisty Marka, który zorganizował tu Kościół chrześcijański i został jego pierwszym biskupem. Wyświęcił też pierwszych prezbiterów i diakonów. Najprawdopodobniej nauczali tu również św. ap. Barnaba i św. ewangelista Łukasz. Nie można też zapomnieć o pobycie w Egipcie Bogurodzicy i malutkiego Jezusa po ucieczce z Betlejem (po Bożym Narodzeniu).

W końcu II w. w Aleksandrii powstał ważny ośrodek chrześcijańskiej nauki – Aleksandryjska Szkoła Katechetyczna. To tu działali: św. Klemens, Orygenes i inni. Tworzono podstawy chrześcijańskiej egzegezy i dogmatyki.

W okresie prześladowań, bardzo krwawych, dochodzi do podziału egipskiego chrześcijaństwa na greckie elity skupione wokół biskupów i prostych wiernych wywodzący się z narodu egipskiego – zwanych Koptami. Nastroje między grupami bardzo często nie były przyjazne.

Pierwszy Sobór Powszechny z 325 roku, kanonem nr 6 zatwierdził jej uprawnienia jurysdykcyjne i wyniósł patriarchat na drugie miejsce po Rzymie. II Sobór Powszechny z 381 roku, oddał to drugie miejsce Konstantynopolowi. IV Sobór Powszechny z 451 roku, kanonem nr 28 zatwierdził dzisiejszy porządek katedr patriarchalnych zgodnie, z którym Aleksandria znajduje się po Konstantynopolu. Niestety na soborze tym bardzo wielu aleksandryjskich chrześcijan nie przyjęło nauki o dwóch naturach Jezusa Chrystusa i utworzyli Kościół monofizycki (koptyjski). Dogmatyczne spory na długie lata pochłonęły egipską społeczność. Podzieliły ją w chwili, gdy trzeba było się jednoczyć wobec nadchodzących ze wschodu Arabów.

Niewola arabska (642-1517) była trudnym okresem dla egipskiego chrześcijaństwa. Obowiązujący „układ Omara” głosił, że chrześcijanie stanowią niższą warstwę narodową i są w Egipcie obcym elementem. Wyznaczono im stały wysoki haracz i szereg dodatkowych podatków. Odebrano wiele świątyń, monasterów i swobód obywatelskich. Zamykano szkoły, biblioteki, a nawet szpitale. Bizancjum nie mogło pogodzić się z utratą swego „spichlerza”. Organizowało liczne ekspedycje w celu wyzwolenia Egiptu. Kończyły się one jednak niepowodzeniem i nowymi sankcjami. Zachodnie rycerstwo podczas wypraw krzyżowych (XI-XIV) także nie zdołało wyzwolić północnej Afryki.

Mimo niewoli Kościół działał. Był bardzo aktywny na VII Soborze Powszechnym (787). Łagodził zwaśnionych podczas Schizmy Focjańskiej (IX w.) i Wielkiej Schizmy 1054 roku.

Po panowaniu arabskim nastąpiła niewola turecka. W 1517 roku wojska sułtana tureckiego Selima I Wspaniałego (1512-1520) podporządkowały sobie cały Egipt. Turecki kalif nadał Patriarsze Aleksandryjskiemu Joakimowi (1487-1567) firman uznający jego godność i przywileje oraz zapewniający chrześcijaństwu swobodę rozwoju pod warunkiem, że chrześcijanie będą lojalnymi poddanymi. Dzięki powyższym zmianom i aktywności samego patriarchy Kościół rozwija się. Budowane były nowe i remontowane stare świątynie. Restytuowano działalność edukacyjną i wydawniczą. Nie oznacza to jednak, że życie chrześcijan w Afryce stało się całkowicie bezpiecznym. Już w 1571 roku, gdy zjednoczone siły Wenecji, Hiszpanii i Rzymu zadały klęskę flocie tureckiej, w ramach odwetowych represji zamknięto w Aleksandrii większą część świątyń, zwiększono podatki, ograniczono prawa ludności, a sam patriarcha czasowo musiał przenieść się do Jerozolimy.

W 1590 roku patriarchą został Melecjusz Pigas (do 1600 r.). Otworzył on patriarchat na zewnątrz. O pomoc w spłacie podatków zwrócił się do Gruzji, Krety i Rosji. W celu nawiązania przyjaznych stosunków z tą ostatnią uczestniczył w 1593 roku, w Konstantynopolu w Synodzie Endymusa, który nadał status patriarchatu Kościołowi Rosyjskiemu. Największym wewnętrznym problemem, z którym musiał uporać się patriarcha Melecjusz Pigas była działalność zakonu jezuitów, którzy zostali sprowadzeni do Aleksandrii przez Koptów (monofizytów). Jezuici mieli wspierać koptyjskie wysiłki w celu nawracania prawosławnych. Szybko jednak zaczęli prowadzić własną politykę. Melecjuszowi udało się wówczas zawrzeć z Koptami porozumienie, na mocy, którego rezygnowali oni z działalności misyjnej względem prawosławnych. Nawiązano również aktywną współpracę z protestantami.

W 1798 roku, Egipt został opanowany przez francuskie wojska Napoleona Bonaparte. Jednak już w 1805 roku, Turcy ponownie opanowali wschodnią Afrykę. W 1866 roku doszło do reformy organizacyjnej i administracyjnej Kościoła – zwiększenie udziału laikatu w życiu Kościoła, np. o wyborze patriarchy zaczęło decydować ogólnonarodowe zgromadzenie. Po arabskim powstaniu 1882 roku – pod hasłem „Egipt dla Egipcjan” – miasto zajęte zostało przez wojska angielskie. Powołały one rząd egipski z dużym udziałem ludności pochodzenia arabskiego. Sprzyjało to „arabizacji” patriarchatu. Dotychczas to Grecy mieli największe wpływy na wybór patriarchy i obsadzanie diecezji. Arabowie zaczęli domagać się aby akceptowano i uwzględniano również ich zdanie i kandydatury.

Mimo tych zmian Kościół był w dobrej sytuacji, szczególnie materialnej. Angażował się i wspierał rozwój życia kościelnego sąsiadów – np. Kościoła Św. Góry Synaj.

Na początku XX w. Patriarchat Aleksandryjski powołał do życia szereg instytucji, które usprawniły jego pracę. Zabronił wyświęcać na duchownych kandydatów nieposiadających wykształcenia teologicznego. Otworzył Seminarium Duchowne św. Atanazego. Uporządkował prawa i przywileje patriarsze i przedłożył je w 1934 roku, do państwowej akceptacji w dokumencie: „Regulamin Grecko-Prawosławnego Patriarchatu Aleksandryjskiego”. Dynamizował on działalność misyjną i oświatową Kościoła. Aleksandria stała się centrum afrykańskiego Prawosławia.

Za czasów patriarchy Mikołaja V (1936-39) ostatecznie rozwiązano kwestie wyboru patriarchów. Zdecydowano wówczas, że dokonywać tego będzie grupa wyborcza składająca się w równej ilości z przedstawicieli: duchowieństwa, świeckich Greków i świeckich Arabów (miało to uniezależnić wybory od ingerencji rządu).

Najważniejszą zasługą patriarchy Krzysztofa (1939-1967) było zdynamizowanie działalności misyjnej patriarchatu. Utworzono dwie nowe diecezje poza granicami Egiptu. Wysyłano misjonarzy do Zairu, Kenii, Kamerunu i Ghany, zbudowano świątynie prawosławne w Ugandzie. Aleksandria staje się koordynatorem prawosławnej chrystianizacji Afryki.

Patriarchat Aleksandryjski jest drugim w kościelnej hierarchii honorowej lokalnym Kościołem prawosławnym. Uzyskał to miejsce dzięki swej starożytności i wielkim zasługom w dziele szerzenia chrześcijaństwa, kształtowania jego kultury i teologii. Tam bowiem kształtowała się cywilizacja i całe życie religijne starożytności. Zakładano tu pierwsze szkoły, w tym Aleksandryjska Szkołę Katechetyczną. To właśnie w Aleksandrii żyli wielcy Ojcowie Kościoła, tacy jak św. Klemens, Orygenes, św. Atanazy Wielki, św. Cyryl Aleksandryjski, św. Jan Miłościwy (Miłosierny) i wielu innych, bez wkładu których trudno byłoby sobie wyobrazić rozwój myśli teologicznej. Mimo, że najazdy muzułmańskie (VI-VIII w.) oderwały Aleksandrię od świata bizantyjskiego chrześcijaństwa nadal pozostaje ona wielkim ośrodkiem starożytności, kultury, nauki i religii. Coraz większa była jednak dominacja środowiska muzułmańskiego, gonitwa za tym, co materialne, wzrastała też liczba mieszkańców (sięgając 6 milionów). Niemniej jednak Prawosławie zachowało się tam do dnia dzisiejszego. Dzięki ogromnemu entuzjazmowi energicznego patriarchy Piotra VII (poprzednik obecnego patriarchy) aleksandryjskie świątynie zostały odremontowane, rozwijano szkolnictwo i życie monastyczne. Patriarchat coraz mocniej wychodził na zewnątrz. Uznawany jest za najaktywniejszy ośrodek prawosławnej działalności misyjnej.

Rezydencja i sobór katedralny patriarchatu znajdują się w Aleksandrii, pomimo tego, że stolicą kraju jest Kair. Patriarchę wspomaga Święty Synod z dwunastoma metropolitami. Patriarchat obejmuje 15 diecezji z około 300 tysięcy wiernych. Jurysdykcja rozciąga się na całą Afrykę i Maltę.

Oficjalny tytuł patriarchy brzmi: „Papież i Patriarcha Wielkiego Miasta Aleksandrii i całej Afryki, Trzynasty Apostoł i Sędzia Świata”. Ostatnia cząstka tytułu – sędzia świata – wiąże się ze sporem pomiędzy cesarzem bizantyjskim Bazylim II Bułgarobójcą (976-1015) a Patriarchą Konstantynopolitańskim Sergiuszem (999-1019) o „allelengyon”. Według prawa bizantyjskiego, jeżeli chłop nie był w stanie zapłacić podatków zobowiązani byli do tego jego sąsiedzi. Bazyli obowiązek ten przeniósł na wielkich właścicieli, w których dobrach leżało niewypłacalne gospodarstwo. Możni ostro zaprotestowali przeciwko takiemu rozporządzeniu jako prowadzące do zadłużania najbardziej dochodowych „przedsiębiorstw rolniczych” (chłopi mogli specjalnie zwlekać z płaceniem podatków). Poparł ich osobiście patriarcha Sergiusz. Między hierarchą i władcą doszło do ostrego konfliktu. Przebywającemu w tym czasie w Konstantynopolu Patriarsze Aleksandryjskiemu Teofilowi udało mu się doprowadzić do ugody między zwaśnionymi. Tradycja głosi, że dokonał tego przedstawiając zainteresowanym stronom woskową figurę cesarza z odcięta ręką (czym przestrzegał przed podniesieniem ręki na hierarchę) i patriarchy z uciętym językiem (by mniej plotkował i nie jątrzył). Od tego czasu w oficjalnym tytule aleksandryjskiego patriarchy pojawił się zaszczytny tytuł „Sędzia świata”.

historia za: „W służbie Bogu i ludziom”, Białystok 2008

Jego Eminencja Wielce Błogosławiony Teodor II, Papież i Patriarcha Aleksandrii i całej Afryki, urodził się w 1954 roku na Krecie, gdzie spędził dzieciństwo i ukończył gimnazjum. Jest absolwentem Rizarios Ecclesiastical School w Atenach i posiada dyplom Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Arystotelesa w Salonikach. Studiował także historię sztuki, literaturę i filozofię w Odessie. W 1973 roku przyjął postrzyżyny mnisze w monasterze Ankarat. Kontynuował studia na wspomnianym wyżej wydziale Uniwersytetu Arystotelesa. W  1975 roku otrzymał święcenia diakońskie w monasterze Spili, gdzie przez kolejnych dziesięć lat był archidiakonem, a następnie kanclerzem Metropolii Lambis i Sfakiona, gdzie rozwijał znaczącą działalność kaznodziejską, duszpasterską i charytatywną. W 1985 roku został mianowany przez patriarchę Mikołaja VI, Egzarchą Tronu Patriarszego w Rosji, z siedzibą w Odessie, gdzie sprawował opiekę duszpasterską na Grekami żyjącymi w ówczesnym Związku Radzieckim. W tym czasie założył Grecką Instytucję Kulturalną oraz Muzeum Philikis Eterias. Funkcję egzarchy sprawował do 1990 roku, kiedy to otrzymał święcenia biskupie z tytułem biskupa Cyreny. W latach 1990-1997 był przedstawicielem patriarchy Parteniusza III w Atenach, uczestnicząc we wszystkich podróżach misyjnych patriarchy w Afryce. W tym czasie brał udział z międzywyznaniowych i teologicznych spotkaniach reprezentując Patriarchat Aleksandrii. W 1997 roku został mianowany przez patriarchę Piotra VII, patriarszym wikariuszem Aleksandrii. We wrześniu tego samego roku został wybrany metropolitą Kamerunu i centralnej Afryki. Podczas swego pasterzowania w metropolii, znacząco rozwinął działalność misyjną, wznosząc świątynie, szkoły, szpitale, pomagając wielu Afrykańczykom i Grekom. W 2002 roku został wybrany na metropolitą Zimbabwe, gdzie założył cztery centra misyjne w Harare, greckie centrum kulturalne, dwa duże centra misyjne w Malawi, szpitale, szkoły pielęgniarskie i przedszkola. Z pomocą greckiego parlamentu odnowił tzw. „plac grecki” (szkołę-świątynię-dom biskupi) w Beira w Mozambiku. Zapoczątkował budowy nowych cerkwi i przyczynił się do utworzenia wspólnot w Botswanie i Angoli. Po tragicznej śmierci patriarchy Piotra VII, 9 października 2004 roku, został jednomyślnie wybrany 116 papieżem i patriarchą Aleksandrii i całej Afryki. Jego ingres odbył się 24 października 2004 roku w katedrze Zwiastowania Bogurodzicy w Aleksandrii.

biografia za: www.patriarchateofalexandria.com

za www.orthodox.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *